Pies spełnia bardzo ważną rolę w życiu istoty ludzkiej od momentu, gdy został przez niego oswojony i udomowiony. Pies jest najstarszym przyjacielem człowieka. Symbolizuje on obronę i wierność oraz jest najlepszym pomocnikiem i kompanem. Istnieje wiele historii o tej szczególnej relacji „człowiek-pies", opisanych przez różnych autorów (Jack London i inni).

W wielu przypadkach pies okazał się być ludzkim terapeutą - ratował go fizycznie oraz wspierał emocjonalnie w sytuacjach stresowych. Dzisiaj posiadamy złożony system terapii, nazywany „dogoterapią" i używamy go jako metodę wsparcia rozwoju dzieci i dorosłych z różnymi trudnościami - fizycznymi, emocjonalnymi i intelektualnymi.

W 1937 Anna Freud zauważyła, że w relacji „człowiek-pies" istnieje pewne podobieństwo w procesach emocjonalnego zrozumienia (np. dla uczucia strachu). Sigmunt Freud i Karl Jung w swojej pracy z chorymi psychicznie pacjentami zauważyli, że kiedy pacjenci mieli kontakt ze zwierzętami (kotami, psami), pojawiały się u nich mechanizmy projekcyjne i pozytywne emocje.

W 1942 Kris i Bellac w swoim „Children Apperception Test" odkryli, że dzieci łatwiej budują więź emocjonalną ze zwierzętami niż z dorosłymi. W 1958 roku B. Levinson (USA) stwierdził, iż niektórzy chorzy psychicznie pacjenci lepiej nawiązują kontakt emocjonalny poprzez psy. M Ratter w latach 80-tych ubiegłego wieku ukazał, jak terapia z wykorzystaniem psów może stać się narzędziem leczenia przypadków lęków i fobii na punkcie psów i innych zwierząt.

We Francji, Ange Condoret weterynarz, stworzył Stowarzyszenie SEPMRAE, poświęcone psychologicznym, socjologicznym, jak również medycznym' i edukacyjnym aspektom relacji „dzieci-zwierzęta domowe�. W 1968 roku rozpoczął on szkolenia na temat specjalnych terapii przy użyciu zwierząt. W maju 1995 roku zorganizowana została Pierwsza Konferencja na temat udziału zwierząt w terapii ludzi ze szczególnymi potrzebami rozwojowymi.

Bez zagłębiania się w historię tej metody, widzimy, że dzieci niezależnie od wieku i poziomu rozwoju intelektualnego w bezpiecznych sytuacjach zwykle natychmiastowo oswajają się ze zwierzętami, a szczególnie z psami. W obecnych czasach jesteśmy świadkami działań na dużą skalę, dotyczących stworzenia kierunku terapii z użyciem psów. Z roku na rok powstają coraz to nowe szkoły dla kształcenia terapeutów w tej dziedzinie oraz szkolenia zwierząt. Podstawowym powodem ku temu jest to, iż ta metoda uruchamia ogromne zasoby dla rozwoju dziecięcego.

Dogoterapią jest jedną z metod, które stosujemy na naszym międzynarodowym turnusie kinezjologiczno-rehabilitacyjnym dla dzieci z różnymi trudnościami: z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADD, ADHD), niestabilnością emocjonalną, dysleksją, autyzmem, opóźnieniem umysłowym, zaburzeniami rozwoju motorycznego, porażeniem mózgowym i wieloma innymi problemami rozwojowymi.

Dogoterapią, jak ukazuje praktyka naszej wieloletniej pracy, jest wielce wartościową metodą, która wspiera rozwój osobowościowy oraz rozwój sfery emocjonalnej u dzieci, a szczególnie u tych z tru­dnościami rozwojowymi.

Kontakt z psami wywołuje u dzieci poczucie jedności z naturą, otwiera ich serca na bezpośrednią i nie oceniającą komunikację. Ta komunikacja to zabawa i radość, spontaniczność i kreatywność. W zabawie z psem dziecko włącza swoje naturalne zdolności do wyrażania i przyjmowania miłości, do rozumienia świata partnera, jak i swojego własnego.

Emocjonalna 8 sfera dziecka jest stymulowana na kilka możliwych sposobów:

� kinestetyczny kontakt z psem - różne rodzaje dotyku, f aktywacja systemu wzrokowo-słuchowego - postrzeganie ruchów, postawy, wyrażania emocji przez zwierzę oraz wydawanych przez, nie dźwięków, obserwowanie jego zachowania i reakcji, 1 aktywacja systemu ruchów - naśladowanie schematów ruchowych psa, takich jak pełzanie, raczkowanie, bieganie, skakanie oraz używanie dynamicznych i przejściowych typów ruchów,

� reakcje emocjonalne - odczuwanie radości, podniecenia, współczucia, miłości, wdzięczności i wielu innych emocji. Kinestetyczny kontakt z psem. U dzieci z wyzwaniami rozwojowymi występuje często tak zwana deprywacja sensoryczna lub niewłaściwie funkcjonujący system taktyiny (96 na 104 dzieci). Niektóre z nich nie pozwalają dotykać określonych obszarów skóry, np. dzieci autystyczne, bądź z ADHD nie lubią, gdy dotyka się je w okolicach szyi i twarzy. Natomiast w kontakcie z psami nierzadko spontanicznie pozwalają one zwierzętom na dotknięcie tych wrażliwych obszarów. Kinestetyczny dotyk zwierząt, jak wykazują badania, jest bardzo istotny i podnosi poziom oksytocyny

� hormonu, który zapewnia poczucie radości oraz aktywuje mechanizmy naturalnego rozwoju. Dzieci na naszym turnusie były niezwykle szczęśliwe i chętne do nawiązywania kontaktu i zabawy z psami. Za każdym razem próbowały ich dotknąć i zwrócić na siebie ich uwagę. Dzieci i zwierzęta były w bardzo bliskiej komunikacji dostępnej jedynie dla nich - bezpośredniej i niewerbalnej, pełnej wzajemnego zrozumienia i radości.

Aktywacja, systemu wzrokowo-słuchowego w zabawie i komunikacji z psami. W zabawie z psem dziecko otrzymuje szansę na postrzeganie ruchów i postawy zwierzęcia, wyrażanych przez niego dźwięków i emocji, obserwację jego zachowań i reakcji. Dziecko dostrzega, również zachowanie innych dzieci bawiących się z psem. Jednym z zadań dogoterapii jest stymulacja, u dzieci komunikacji i procesów budowania relacji ze zwierzętami i innymi dziećmi. Celem aktywacji systemu wzrokowo-słuchowego w ramach tej terapii, jest przygotowanie dzieci do stworzenia pozytywnych relacji, poznawczego analizowania i prawdziwego działania. Daje to podstawy dla wrażeń emocjonalnych oraz pragnienia bycia aktywnym, co przynosi dziecku mnóstwo satysfakcji. Wrażenia emocjonalne to część procesów sfery emocjonalnej, których my, dorośli, często nie bierzemy pod uwagę. Przed każdą czynnością dziecko musi być przygotowane i mieć poczucie bycia gotowym do tego zadania, dopiero wtedy staje się dzielne i otwarte na metodę „prób i błędów" - jedyny sposób tworzenia prawdziwych doświadczeń. System wzrokowo-słuchowy uczy dzieci zauważania i rozumienia wewnętrznych odczuć i doznań, zapewnia gotowość na działania i zmiany - a wszystkie te procesy są z powodzeniem wspierane w komunikacji z psami.

W dogoterapii osiągana jest również aktywacja systemu ruchowego. U dzieci biorących udział w naszym turnusie (100 z 104 dzieci), zauważyliśmy wiele trudności w rozwojumotorycznym. Naśladowanie schematów ruchowych psa daje dziecku <-> wolność do odkrywania ruchów i pracy różnych systemów koordynacji („ręce-czy", „oczy-nogi", „ręce-system artykulacji", „oczy-uszy" i innych), sty­muluje procesy poznawcze, oraz porównywanie. Poprzez obserwowania lub naśladowanie ruchów psa, czy ruchów innych towarzyszy zabawy, dzieci dokonują tzw. pozytywnego regresu w rozwoju motorycznym, co pozwala im powtórzyć i ponownie uruchomić te schematy ruchowe, których zabrakło w ich rozwoju motorycznym, lub, z którymi nie mogły sobie poradzić ze względu na problemy w rozwojem fizycznym, czy z powodu innych przyczyn. Podczas zabawy z psem, dzieci doświadczają podstawowych ruchów - pełzania, raczkowania, chodzenia, biegania, skakania. Co więcej, używają również dynamicznych i przejściowych typów ruchów, najbardziej rozwojowych strategii ruchowych.

System ruchowy dzieci bardzo się zmienia dzięki spontanicznemu zastosowaniu różnych typów ruchów - podstawowych i przejściowych, impulsywno-odruchowych i kontrolowanych, oraz prawdziwych fizycznych i zwizualizowanych. Sfera emocjonalna u dzieci jest jedną z najbardziej stymulowanych w zabawie z psami. Uczucie radości, podniecenia, miłości, wdzięczności i wiele innych emocji - wszystkie aspekty sfery emocjonalnej u dzieci poszerzają się w procesie dogoterapii. Często zdarza się, że dzieci z porażeniem mózgowym, bądź autyzmem krzyczą z radości i szczęścia na widok psa.

Wszystko to ukazuje wewnętrzną siłę odczuć i doświadczeń dzieci, szczególnie tych z zablokowaną (ograniczoną) możliwością komunikacji werbalnej. Komunikacja z psami rozwija emocjonalne doświadczenia dziecka na różnych poziomach sfery emocjonalnej
- podstawowe emocje (radość, podniecenie), uczucia współczucie, miłość, odpowiedzialność), emocje poznawcze (ciekawość, zainteresowanie, zrozumienie, więź emocjonalna). Dogoterapia z powodzeniem integruje procesy postrzegania i wyrażania uczuć, wspierając dojrzewanie emocji i procesów intelektualnych dziecka. Dogoterapia jest jedną z preferowanych metod pracy z dziećmi z różnymi wyzwaniami rozwojowymi. Wspiera ich naturalny i spontaniczny rozwój. Dogoterapia stymuluje w zintegrowany sposób sferę kinestetyczną, system wzrokowo-słuchowy i ruchowy, oraz same procesy emocjonalne - postrzeganie i wyrażanie emocji. Jest to terapia, zapewniająca dzieciom komunikację, w której mogą realizować swoje naturalne potrzeby i potencjał
- miłość, radość, spontaniczność, zabawę.